„Kto nie pamięta historii, skazany jest na jej ponowne przeżycie” („Those who cannot remember the past are condemned to repeat it” – George Santayana)… Te słowa nabierają szczególnego znaczenia w miejscach, gdzie przed kilkudziesięciu laty rozgrywały się jedne z największych tragedii XX wieku.
W dniach 25–30 maja uczestniczyliśmy w Wyjeździe Pamięci do Górnej Austrii, zorganizowanym przez Instytut Pamięci Narodowej – Oddział w Poznaniu oraz Stowarzyszenie Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych. Było to kilka niezwykle intensywnych dni wypełnionych historią, refleksją i spotkaniami z miejscami, które do dziś pozostają niemymi świadkami zbrodni niemieckiego nazizmu.
Odwiedziliśmy m.in. były niemiecki obóz koncentracyjny Mauthausen, miejsca pamięci w Ebensee i Gusen, Zamek Śmierci Hartheim, a także Sankt Georgen an der Gusen, gdzie znajdują się sztolnie „Bergkristall” budowane niewolniczą pracą więźniów. Każde z tych miejsc przypominało o losach tysięcy Polaków i przedstawicieli innych narodów, którzy zostali pozbawieni wolności, godności i życia.
Dla Stowarzyszenia Patria Nostra oraz Kancelarii Radców Prawnych i Adwokatów Lech Obara i Współpracownicy szczególnie poruszającym momentem była wizyta w miejscach związanych z kompleksem Mauthausen-Gusen. To właśnie w tym systemie obozowym więziony był Stanisław Zalewski – były więzień niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz, Mauthausen i Mauthausen-Gusen, który od lat przy wsparciu kancelarii i stowarzyszenia prowadzi walkę o prawdę historyczną oraz przeciwstawia się fałszywemu określeniu „polskie obozy”, pojawiającemu się w zagranicznych, w tym niemieckich mediach.
Jego wieloletnia działalność przypomina, że troska o pamięć historyczną nie kończy się wraz z odejściem świadków historii, lecz wymaga nieustannego reagowania na wszelkie próby zniekształcania faktów dotyczących niemieckich zbrodni popełnionych podczas II wojny światowej.
Szczególną wartość wyjazdu stanowił jego wymiar edukacyjny. Dzięki wykładom i warsztatom prowadzonym przez pracowników Instytutu Pamięci Narodowej mogliśmy nie tylko poznać fakty historyczne, ale również lepiej zrozumieć mechanizmy prowadzące do narodzin totalitaryzmów, nienawiści i ludobójstwa.
Z ogromną satysfakcją odnotowujemy, że Olsztyn i Warmia były podczas tego wydarzenia godnie reprezentowane przez Klaudię Warot – zwyciężczynię konkursu historycznego „Sztafeta Pamięci. Losy mojej rodziny w czasie II wojny światowej” w kategorii szkół ponadpodstawowych. Nagrodą dla laureatów był właśnie udział w Wyjeździe Pamięci do Austrii. Klaudia, uczennica IV Liceum Ogólnokształcącego w Olsztynie, uczestniczyła w wyjeździe wraz ze swoim opiekunem, nauczycielem historii Radosławem Kołtuniakiem.
Szczególnego znaczenia nabiera fakt, że uczestnicząca w wyjeździe młodzież to osoby, które wcześniej podjęły wysiłek odkrywania i opisywania wojennych losów własnych rodzin. Dzięki temu pamięć historyczna staje się nie tylko przedmiotem nauki, ale także osobistym doświadczeniem i ważnym elementem tożsamości narodowej.
Takie wyjazdy pokazują bowiem, że pamięć historyczna nie jest jedynie zapisanym w podręcznikach rozdziałem przeszłości. To żywe zobowiązanie kolejnych pokoleń do pielęgnowania prawdy o losach ofiar i przekazywania jej dalej.
Szczególne słowa wdzięczności kierujemy do Elżbiety Rybarskiej, Prezes Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych. Od wielu lat z niezwykłym zaangażowaniem dba ona o zachowanie pamięci o ofiarach niemieckich obozów koncentracyjnych, integruje środowiska rodzin byłych więźniów i sprawia, że historia nie zostaje zapomniana. Jej działalność jest najlepszym dowodem na to, że pamięć może być nie tylko obowiązkiem, ale również misją realizowaną z ogromnym sercem.
Dziękujemy również pracownikom Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Poznaniu za profesjonalne przygotowanie programu i opiekę merytoryczną podczas całego wyjazdu. Szczególne podziękowania kierujemy do naczelnik Marty Szczesiak-Ślusarek, Agnieszki Kubiak, Tomasza Cieślaka i Piotra Orzechowskiego, dzięki którym odwiedzane miejsca stały się nie tylko lekcją historii, ale także lekcją odpowiedzialności za pamięć.
Mamy również nadzieję, że wspólnie spędzony czas, wymiana doświadczeń i rozmowy prowadzone podczas Wyjazdu Pamięci zaowocują dalszą współpracą pomiędzy wszystkimi zaangażowanymi środowiskami. Wierzymy, że będzie to kolejny krok w budowaniu trwałych relacji i wspólnej działalności na rzecz zachowania pamięci o ofiarach niemieckich zbrodni oraz konsekwentnej walki o prawdę historyczną.
Wracamy z Austrii bogatsi o wiedzę, doświadczenia i przekonanie, że troska o pamięć historyczną pozostaje jednym z najważniejszych obowiązków współczesnych pokoleń.
#PatriaNostra#IPN#SztafetaPamięci#PamięćHistoryczna#Mauthausen#Gusen#Hartheim#Ebensee#StanisławZalewski#PrawdaHistoryczna#Historia#NigdyWięcej#Olsztyn#Warmia