• Łączymy długoletnie i ugruntowane doświadczenie z pasją i energią młodych prawników
  • Podejmujemy śmiałe działania i nieszablonowe rozwiązania dla dobra klienta
  • Rzetelnie i starannie przygotowujemy i prowadzimy powierzone nam sprawy
  • Reagujemy na zagrożenia praworządności i podstawowych wartości demokratycznych
  • Podejmujemy śmiałe działania i nieszablonowe rozwiązania dla dobra klienta
  • Rzetelnie i starannie przygotowujemy i prowadzimy powierzone nam sprawy
  • Łączymy długoletnie i ugruntowane doświadczenie z pasją i energią młodych prawników
  • Rzetelnie i starannie przygotowujemy i prowadzimy powierzone nam sprawy
  • Podejmujemy śmiałe działania i nieszablonowe rozwiązania dla dobra klienta

Ciekawie o prawie - Zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach cywilnych

Zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach cywilnych

 

Postępowanie sądowe w sprawach cywilnych praktycznie zawsze wiąże się z koniecznością poniesienia szeregu kosztów. Składają się na to między innymi: opłata od pozwu lub wniosku, koszty opinii biegłych, czy opłaty od środków zaskarżenia. Czy osoba, która nie posiada środków umożliwiających skuteczne dochodzenie swych praw i roszczeń, zostaje pozbawiona zagwarantowanego przez Konstytucję równego prawa do sądu? Nic bardziej mylnego. W takich sytuacjach zastosowanie mają przepisy dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych. Materia ta została szczegółowo uregulowana w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Jak wygląda to w praktyce?

 

Co do zasady, o zwolnienie z konieczności ponoszenia kosztów sądowych może ubiegać się osoba fizyczna, która oświadczy, że nie jest w stanie ich ponieść. Podstawowym kryterium, na podstawie którego sąd ocenia zasadność wniosku jest potencjalny uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tego powodu, zawsze koniecznym jest dołączenie do takiego wniosku wypełnionego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Składa się go na urzędowym formularzu, który jest ogólnodostępny zarówno w Internecie, jak i w siedzibach sądów. Ważnym jest, aby wypełnić go jak najdokładniej, ponieważ jest to podstawowy dokument brany pod uwagę w tej sytuacji. Wniosek o zwolnienie można złożyć również ustnie do protokołu, jednak i w tej sytuacji nieodzownym będzie dostarczenie wypełnionego formularza. Nie jest to czynnością skomplikowaną, wobec czego nie stanowi ona problemu nawet dla osób, które posiadają znikomą wiedzę prawną. Podkreślić należy, że pomimo braku obowiązku wykazania okoliczności przytoczonych we wniosku i formularzu, nie warto zawierać w nich informacji nieprawdziwych. Zwolnienie od konieczności ponoszenia kosztów sądowych może zostać cofnięty, wskutek czego strona i tak koniec końców będzie zmuszona uiścić wszelkie opłaty. Dodatkowo, może ona zostać również ukarana grzywną w wysokości do 1 000 zł.

 

Kolejną ważną kwestią, na którą należy zwrócić uwagę, jest zakres zwolnienia. Składając wniosek o zwolnienie od kosztów, zawsze powinniśmy określić, czy domagamy się zwolnienia w całości, czy w części, a jeśli tak to w jakiej. Z tego względu zawsze trzeba mieć na uwadze fakt, że koszty sądowe to nie tylko opłata od pozwu lub wniosku. Jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sformułujemy w ten sposób, konieczność uiszczenia pozostałych opłat nas nie ominie. W tej sytuacji zawsze należy szczegółowo przeanalizować swoje możliwości finansowe, aby w toku postępowania nie okazało się, że przykładowo nie będziemy w stanie ponieść kosztów opinii biegłego, co w konsekwencji może spowodować pominięcie tego dowodu, który zazwyczaj stanowi kluczową podstawę przy orzekaniu.

 

Po rozpoznaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sąd wydaje postanowienie, w którym uwzględnia prośbę strony i na tej podstawie określa zakres zwolnienia, bądź oddala wniosek. Co należy zrobić w takim przypadku? Na takie postanowienie przysługuje stronie środek zaskarżenia w postaci zażalenia, w którym należy wykazać, że sąd niewłaściwie ocenił naszą sytuację majątkową. Często zdarza się jednak, że strony składają w tej sytuacji ponowny wniosek o zwolnienie. Podkreślić należy, że w takiej sytuacji koniecznym jest podanie nowych okoliczności, ponieważ powtórzenie takiego samego wniosku skutkować będzie jego odrzuceniem. Odrzucenie nie może zostać jednak zaskarżone, w związku z czym odradzamy tego typu działanie.

 

Możliwość ubiegania się przez stronę o zwolnienie z kosztów sądowych zawsze jest przedmiotem żywego zainteresowania uczestników postępowań sądowych. Wobec tego, bardzo ważnym jest poszerzanie świadomości prawnej społeczeństwa w tej materii. Na zakończenie pragniemy zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy kosztami sądowymi, a kosztami zastępstwa procesowego, ponieważ ta kwestia również często jest niewłaściwie rozumiana. Koszty zastępstwa procesowego to suma przyznawana na koniec postępowania, która ma za zadanie w pewnej części zrekompensować stronie poniesione wydatki, jeżeli działała ona z pomocą radcy prawnego lub adwokata. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych nigdy nie obejmuje kosztów zastępstwa procesowego. W związku z tym, w sytuacji, gdy przegramy proces, to i tak koniecznym będzie zapłata tej sumy drugiej stronie.

 

Z instytucją zwolnienia od kosztów sądowych bezpośrednio związana jest instytucja pełnomocnika z urzędu. Materię tę poruszymy w kolejnym wpisie.